Đánh giá phim Vô Ảnh (Shadow)

Sau những vấp ngã của ông, trong đó điển hình là 2 tác phẩm với kinh phí khổng lồ The Flowers Of WarThe Great Wall, đạo diễn huyềnh thoại của Trung Hoa Đại Lục – Trương Nghệ Mưu đã khiến người hâm mộ lo lắng rằng ông đã đánh mất đi những giá trị làm nên tên tuổi mình, đó là những bình luận xã hội, phê phán chính trị sâu sắc, được lồng ghép trong cách kể chuyện bằng hình ảnh bậc thầy. Nhưng nếu bạn xem bộ phim Coming Home (Trở về) năm 2014, một bộ phim thể hiện vô cùng rõ nét những giá trị đó, chúng ta sẽ hiểu ngay rằng ông vẫn là người tạo ra những Đèn Lồng Đỏ Treo Cao hay Thu Cúc Đi Kiện kinh điển.

Chúng ta có The Flowers Of War và The Great Wall là do hoài bão quá lớn của ông để đem những nét đẹp của đất nước Trung Hoa đến với thế giới qua những bộ phim bom tấn sánh ngang với những tượng dài của Hollywood. Khác với những bộ phim đã đem đến thành công toàn cầu cho ông là Người Hùng, Thập Diện Mai Phục thì The Flowers Of War và The Great Wall không còn mang đậm dấu ấn của điện ảnh Trung Quốc, mà đã có ảnh hưởng rất lớn của Hollywood, dẫn đến những tác phẩm khó đáp ứng được nhu cầu của 2 đối tượng khán giả. Điển hình The Flowers Of War được cho là sự kết hợp của Saving Private Ryan nhưng với kinh phí còn lớn hơn cả 2 phim này cộng lại, được đánh giá rất cao tại Trung Quốc nhưng lại bị khán giả và nhà phê bình phương Tây cho là thiếu nhạy cảm. Trong khi The Great Wall (2016) còn tệ hơn như vậy, khi bị phê bình bởi cả 2. Nhưng có lẽ cũng nhờ 2 thất bại to lớn này, mà vị đạo diễn thuộc thế hệ thứ 5 của Trung Hoa Đại Lục đã nhận ra và trở về với giá trị cốt lõi nhất của mình và tối ưu được chúng trong tác phẩm mới nhất – Vô Ảnh (Shadow).

Nếu phải chọn một bộ phim giống Vô Ảnh nhất trong bộ sưu tập phim đồ sộ của ông thì có lẽ đó chính là Người Hùng (Hero), vì 2 phim đều có bối cảnh cổ đại. Vô Ảnh cũng đặt nặng tính chính trị và những màn võ thuật, tuy nhiên, vẫn cực kì khác biệt và nói một cách mạnh dạn thì thậm chí còn nhỉnh hơn ở một vài mặt so với bộ phim đã làm mưa, làm gió trên toàn cầu ở đầu thập kỷ trước. Nhưng trước khi đi sâu vào phần đó, chúng ta cùng đi qua cốt truyện của Vô Ảnh đã nhé!

Vô Ảnh lấy bối cảnh ở thời kỳ Tam Quốc và là câu truyện của đại đô đốc Tử Ngu của nước Bái Quốc, người vừa bị dính trọng thương bởi Dương tướng quân – vị tướng bất khả chiến bại đang trấn giữ thành Cảnh Châu, cũng là nơi từng thuộc về Bái Quốc, trước khi nó rơi vào tay của ngoại bang. Để tiếp tục sứ mệnh giành lại Cảnh Châu của mình, Tử Ngu sử dụng một người thay thế có ngoại hình y hệt mình là Cảnh Châu, người đã được lựa chọn khi còn nhỏ và đặt tên theo thứ mà cả cuộc đời cậu sẽ được huấn luyện để giành lại. Vừa phải giấu thân phận của mình khi người duy nhất biết bí mật của anh là Tiều Ngải – phu nhân của Tử Ngu, Cảnh Châu còn là con rối trong trận chiến tranh giành quyền lực giữa vị vua hèn hạ của Bái Quốc và vị đô đốc thủ đoạn, trong khi trận chiến sinh tử với một Dương tướng quân giỏi hơn anh rất nhiều đang đến gần.

Và ngay từ phân cảnh đầu tiên, chúng ta đã thấy ngay được sự tài tình của Trương Nghệ Mưu trong việc giới thiệu các nhân và tình thế vô cùng nghiêm trọng mà mỗi người trong số họ đều đang vướng phải. Đây vẫn luôn là điểm mạnh của đạo diễn Trương Nghệ Mưu khi ngay từ tác phẩm đầu tiên trong sự nghiệp của mình, ông đã thể hiện khả năng bậc thầy của mình trong việc xây dựng các nhân vật và các nhân vật của ông dù là ít quan trọng nhất như người nông dân trong Cao Lương Đỏ, ông cảnh sát rồi cả người viết chữ trong Thu Cúc Đi Kiện đều được xây dựng một cách hoàn chỉnh với những động cơ và lý lẽ của riêng họ.

Trong cảnh đầu tiên chỉ kéo dài 10 phút của Vô Ảnh, với sự xuất hiện của cặp vợ chồng giả Cảnh Châu – Tiều Ngải, vị vua của Bái Quốc, em gái của ông và vị cố vấn đã cho chúng ta biết gần như tất cả những gì chúng ta cần biết về những nhân vật cực kì thú vị này. Chúng ta thấy ngay những giá trị rất dễ đồng cảm trong con người họ. Từ danh dự của cặp vợ chồng giả, sự hèn mọn của vị vua, sự ngay thẳng của công chúa, thấy ngay được tình thế của đất nước Bái Quốc đang căng thẳng đến mức nào và vì thế không thể không chú ý tới những gì sẽ xảy ra với tất cả bọn họ. Đó là chưa kể đến đô đốc Tử Ngu, người xuất hiện ngay sau phân cảnh cực kì căng thẳng này và không lâu sau là cả cha con Dương tướng quân, những người mà trái với những lời kề từ bên Bài Quốc và đúng với phong cách của đạo diễn Trương Nghệ Mưu là những nhân vật rất có chiều sâu và cho chúng ta cảm giác rằng họ không phải là những nhân vật phản diện.

Nếu không còn lạ với đạo diễn Trương Nghệ Mưu thì bạn cũng biết rằng những người phụ nữ đóng vai trò chủ chốt như thế nào trong phần lớn những tác phẩm của ông. Trong Vô Ảnh dù họ không còn nắm được số phận của mình nhưng điều đó không có nghĩa họ để xiềng xích đó giam giữ mình. Hình tượng người phụ nữ trong Vô Ảnh được khắc họa không thể đẹp hơn. Phu nhân Tiều Ngải, công chúa chắc chắn là những nhân vật nữ ấn tượng nhất của điện ảnh 2018. Những mối quan hệ giữa họ cũng được thể hiện xuất sắc. Nhờ chúng phim tôn vinh được nhiều giá trị cao cả của con người, đó là gia đình qua mối quan hệ của vị vua và em gái, của cha con Dương tương quân, của Cảnh Châu với mẹ, lòng trung thành của Cảnh Châu với những người đã cưu mang mình, đó là tình yêu của phu nhân Tiều Ngải đã dành cho cho chồng mình và người thay thế. Một trong những cảnh thông mình và đáng nhớ nhất của Vô Ảnh là khi Tử Ngu chơi đàn với Tiều Ngải như một cách thử thách sự chung tủy của vợ mình trong lúc trận chiến Cảnh Trâu đang đến hồi ngã ngũ. Đây là một sự tinh tế hiếm khi thấy được ở nền điện ảnh phương Tây và nó thể hiện rằng vì sao Trương Nghệ Mưu là một trong những nhà làm phim vĩ đại nhất của nền điện ảnh thế giới.

Nhưng chỉ nói về đạo diễn và biên kịch là không đủ. Chúng ta phài dành sự khen ngợi cho những con người quan trọng nhất để những nhân vật này ấn tượng được như vậy, đó là những diễn viên. Diễn viên Đặng Siêu đã có một màn trình diễn để đời khi giống như một diễn viên đã từng làm việc với Trương Nghệ Mưu là Christian Bale, anh đã phải trải qua một chế độ ăn uống khắc nghiệt. Nhưng còn đáng nể hơn, anh đã đảm nhận xuất sắc vai trò khi vào vai 2 nhân vật khác nhau Cảnh Châu và Tử Ngu. Dù theo cốt truyện, 2 nhân vật này có ngoại hình giống nhau nhưng khán giả khó có thể tưởng tượng được 2 nhân vật này lại do một người thủ vai. Đó cũng là minh chứng cho màn trình diễn đỉnh cao khi anh nhập tâm hoàn toàn vào không phải 2 nhân vật bình thường mà là 2 kẻ với nội tâm vô cùng phức tạp và là 2 mặt khác nhau của một đồng xu.

Nhân vật ấn tượng thứ 2 trong phim và có lẽ phức tạp nhất đó là vua của Bái Quốc do Trịnh Khải thủ vai. Diễn viên này đã vào vai một vị vua bất tài một cách cực kì thành công, khiến khán giả ngay lập tức ghét anh như ghét Joffrey trong Game Of Thrones vậy. Người vợ cả trong phim lẫn ngoài đời của Đặng Siêu là Tôn Lệ, nhờ không chỉ diễn suất mà còn ăn ý với chồng mình, cho chúng ta thấy một mối tình tay 3 đầy thuyết phục.

Và tất nhiên, sao có thể quên được Hồ Quân, người mà đa số chúng ta đã yêu mến qua vai diễn Tiêu Phong trong Thiên Long Bát Bộ (2003), là người để lại dấu ấn rất lớn trong Vô Ảnh mặc cho thời lượng xuất hiện ít ỏi của mình.

Và đó cũng là điều tách biệt Vô Ảnh khỏi những Người Hùng, Thập Diện Mai Phục, khi phim không đặt võ thuật làm trọng tâm, không sử dụng nó để thu hút sự chú ý của người xem, mà xoáy sâu vào diễn biến nội tâm của các nhân vật và tính hình chính trị “ngàn cân treo sợi tóc” của Bái Quốc mà chúng ta cũng đều biết rằng có thể dẫn đến cái chết của hàng vạn con người.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa Vô Ảnh không phải là một tác phẩm võ thuật xuất sắc. Mặc dù phải đến 30 phút sau khi phim bắt đầu khán giả mới được xem cảnh võ thuật đầu tiên và nó cũng chỉ là cảnh luyện tập nhưng đối với tôi, Vô Ảnh vẫn là một trong những phim võ thuật xuất sắc nhất mà tôi đã từng xem.

Trong võ thuật, để trở thành người giỏi nhất chúng ta không chỉ cần luyện sức khỏe, phản xạ và học nhiều chiêu thức nhất có thể mà quan trọng nhất là phải hiểu đối thủ của mình và có kế hoạch cụ thể để đối phó với họ. Cụ thể, nếu bạn luôn bị đánh bại bởi một chiêu thức thì bạn cần dành rất nhiều thời gian để học cách hóa giải nó và lý tưởng hơn, biến nó thành lợi thế của mình. Tử Ngu và Cảnh Châu hiểu rõ rằng họ không phải là đối thủ của Dương tướng quân và họ không lãng phí thời gian để luyện tập sao cho giỏi hơn ông. Thay vào đó, Tử Ngu, qua trận chiến khiến mình suýt bỏ mạng với Dương tướng quân đã hiểu lối đánh của vị tướng kia và biết rằng với sự luyện tập kỹ lưỡng, để đối phó với 2 chiêu thức rất cụ thể của Dương tướng quân, Cảnh Châu hoàn toàn có thể gây bất ngờ và giành chiến thắng. Và cũng nhờ những cảnh tập luyện này và đến khi những chiến binh của Bái Quốc đặt chân tới thành Cảnh Châu, người xem mới có sự thỏa mãn cao đến như vậy. Sự căng thẳng đạt tới tột cùng khi người xem quan tâm tới cả quân địch lẫn quân ta, cảm thấy rõ sức nặng của những vũ khí, những áo giáp trong cơn mưa nặng hạt, giữa đao pháp bất khả chiến bại của Dương tướng quân và một phong cách cực kì mới là của Bái Quốc tạo ra một phân cảnh chiến đấu xuất sắc nhất từng được làm ra. Nói chung, cảnh đánh nhau rất sáng tạo và bất ngờ.

Thứ khiến cho Vô Ảnh đặc biệt là đề cao tính chính trị. Nếu trong Người Hùng, nó chỉ xuất hiện ở đoạn cuối, trong Vô Ảnh nó là chủ đề xuyên suốt và cho chúng ta thấy rõ nét một sự thật rằng việc thắng bại của một cuộc chiến có thể được phân định hoàn toàn không cần sự can thiệp của vũ lực. Những cảnh chiến đấu trong Vô Ảnh dù là đỉnh cao đến như vậy nhưng cũng không căng thẳng bằng cảnh đối đáp giữa Cảnh Châu và vị vua của mình trước sự chứng kiến của các quần thần.

Cốt truyện của Vô Ảnh được vặn dây cót bởi những thế lực không ngừng bày mưu tính kế để đạt được mục đích của mình, thể hiện đúng bản chất của chiến tranh và giúp cho phim đầy rẫy những bất ngờ từ cảnh đầu tiên cho đến cuối cùng. Và phim với một nội dung đã sẵn xuất sắc, thực sự đạt đến tầm tuyệt phẩm nhờ sự chỉ đạo hình ảnh đỉnh cao của Triệu Tiểu Đinh, người đã phối hợp với đạo diễn Trương Nghệ Mưu trong nhiêu tác phẩm của ông và giành được để cử Oscar cho Thập Diện Mai Phục (2005). Những thước phim trong Vô Ảnh được lấy cảm hứng từ những bức tranh thủy mặc của nghệ thuật Trung Hoa được vẽ bằng mực pha với nước với tông màu chủ đạo là trắng & đen. Mỗi khung hình trong phim đều giống một bức tranh như vậy không chỉ ăn khớp mà còn đưa giá trị của phim lên một tầm cao hơn. Đó là sự mơ hồ không rõ trắng/đen trong đạo đức con người được thể hiện qua rất nhiều sắc thái màu xám khác nhau. Đó là sự nữ tính được thể hiện qua nước và màu đen trong thái cực đồ, một sự nữ tính mà Bái Quốc đã sử dụng để đối phó với màu trắng và sự nam nhi của phe địch.

Âm nhạc của phim cũng không kém phần nghệ thuật khi lồng ghép một cách nhẹ nhàng tiếng sáo và tiếng đàn tam thập lục, đóng góp vào tính chất âm dương của phim một cách vô cùng tinh tế.

Tất cả những chủ đề này, đặc biệt bản chất con người cũng không hề được nhắc một cách qua loa mà được khai thác triệt để với một cái kết của phim không thể “thỏa mãn” hơn cho tất cả những gì đã diễn ra trước đó. Vì vậy để thấm thía được tất cả những gì nhà làm phim muốn truyền đạt người xem phải thưởng thức Vô Ảnh như ý đồ cùa nhà làm phim là trên một màn hình lớn. Thật khó để đòi hỏi nhiều hơn ở một tác phẩm điện ảnh khi nó không chỉ đẹp, giàu cảm xúc mà còn khiến người xem không thể ngưng suy nghĩ. Nếu bạn là fan của điện ảnh thì hãy đi xem ngay Vô Ảnh ở rạp khi nó còn suất chiếu vì thực sự nó rất đáng. Và kể cả bạn đã từng xem Vô Ảnh trên màn hình nhỏ thì trải nghiệm nó trên màn ảnh rộng vẫn hoàn toàn khác biệt và không phí tiền của bạn đâu.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *